Rekultywacja zbiorników wodnych

Zespoły mikroorganizmów w wodach i osadach dennych wraz z czynnikami środowiskowymi (czynniki fizyko-chemiczne, bioróżnorodność, biologiczne interakcje pomiędzy organizmami, zasobność pokarmowa i biogenna) oraz klimatycznymi decydują o funkcjonowaniu każdego ekosystemu wodnego, zarówno małego stawu czy średniej wielkości jeziora, jak i ogromnych jezior, mórz i oceanów. Mikroorganizmy fotosyntetyczne (fitoplankton, makrofity) i heterotroficzne bakterie w każdym ekosystemie wodnym decydują o procesach wytwarzania, transformacji i degradacji materii organicznej, która jest zarówno rezerwuarem substancji budulcowych koniecznych do produkcji biomasy, jak i źródłem energii chemicznej niezbędnej do wszystkich procesów życiowych.

Od równowagi pomiędzy procesami metabolicznymi mikroorganizmów zaangażowanych w wytwarzaniu i zużywaniu materii organicznej zależy stabilność ekologiczna ekosystemu wodnego, jego bioróżnorodność, jakość wody i osadów dennych oraz podatność na eutrofizację i degradację. Największym obecnie zagrożeniem dla prawidłowego ekologicznego funkcjonowania ekosystemów wodnych oraz ich walorów gospodarczo-rekreacyjnych jest gwałtownie zachodząca antropogeniczna eutrofizacja.

Nadmiar biogenów mineralnych (w szczególności fosforu i azotu) w wodzie zbiorników wodnych skutkuje gwałtownym wzrostem biomasy fitoplanktonu, odpowiedzialnego za nadmierną produkcję materii organicznej. To z kolei pociąga za sobą zwiększenie aktywności bakterii i ich zapotrzebowania na tlen w procesach wykorzystywania związków organicznych. Dlatego też środowiska zanieczyszczone substancjami organicznymi i mineralnymi (ścieki, spływy z gleby w obrzeżu zbiornika wodnego, odprowadzanie odcieku częściowo tylko oczyszczonych ścieków z oczyszczalni, nieszczelność kanalizacji sanitarnej i ściekowej, jesienny opad liści, itp.) oraz obdarzone wysoką produktywnością biologiczną fitoplanktonu najczęściej charakteryzują się deficytami tlenowymi lub wręcz są czasowo całkowicie odtlenione.

Na skutek drastycznych i dynamicznych zmian czynników środowiskowych jednym z najbardziej niebezpiecznych objawów eutrofizacji jest spadek bioróżnorodności gatunkowej biocenozy wodnej, a w szczególności zanik zdolności wód naturalnych do procesów samooczyszczania się jako następstwa spadku potencjału metabolicznego i różnorodności funkcjonalnej mikroorganizmów heterotroficznych (bakterii, pierwotniaków).

Jak odpowiednio zaplanować proces rekultywacji zbiornika wodnego?

Zespół czynników środowiskowych i przyczyn eutrofizacji jest różny w przypadku każdego ekosystemu wodnego, dlatego, by odpowiednio zdiagnozować przyczyny eutrofizacji i degradacji walorów przyrodniczych, gospodarczych i rekreacyjnych zbiornika wodnego, niezbędne jest przeprowadzenie badań jego jakości wody i osadów dennych (patrz: wykaz koniecznego minimum analiz fizykochemicznych i biologicznych zbiornika wodnego koniecznych do oceny możliwości sposobu rekultywacji). Dopiero w oparciu o dokładną analizę aktualnego stanu środowiska oraz po zapoznaniu się z zespołem zagrożeń eutrofizacyjnych można wybrać optymalną, indywidualną dla danego zbiornika wodnego procedurę jego rekultywacji, która skutkować ma zdecydowaną poprawą jakości środowiska.

Każdy proces rekultywacji zbiornika wodnego jest procesem długim, wymagającym kilkuletnich działań naprawczych w obrębie zarówno samego zbiornika wodnego, jak i jego zlewni bezpośredniej. W wyborze metody rekultywacyjnej należy przede wszystkim kierować się zasadą „nie szkodzić”, to znaczy nie stosować drastycznych i inwazyjnych metod mechanicznych bądź chemicznych, które stosowane okresowo są katastrofą ekologiczną dla ekosystemu. Proponowane przez Biorem Ekoserwis biotechnologie środowiskowe nie stanowią drastycznej i nadmiernej ingerencji w ekosystemie. Polegają na stymulacji i odbudowie naturalnie przebiegających w przyrodzie mikrobiologicznych procesów samooczyszczania się wód.

Więcej informacji na temat bioremediacji i innych metod rekultywacji zbiorników wodnych znajdziesz tutaj:

Comments are closed.